De Eilandroute (2026)

Aan de uiterste rand van West-Schotland, ver weg in de woeste Atlantische Oceaan, rijzen de kliffen van St. Kilda loodrecht uit de kolkende zee. Duizenden jaren lang, sinds de eerste bewoners hier arriveerden, leefde er een dappere gemeenschap, vogels vangend op duizelingwekkende rotsen, een leven levend in weer en wind. Pas in 1930 vertrokken de laatste bewoners, hun bijzondere thuis voorgoed achterlatend. Wat achterbleef waren het fluisteren van de wind door verlaten stenen huisjes, het mini-schooltje met zijn eenzame piano, het trippelen van grazende St. Kilda-schapen, het gekrijs van duizenden zeevogels en de echo’s van prachtige volksliedjes die ooit werden gezongen.

De verhalen over St. Kilda vond ik zo indrukwekkend dat ik ook andere eilanden wilde ontdekken. Geen eiland lag zo afgelegen als St. Kilda, maar elk eiland had zijn eigen bijzondere verhaal, natuur, taal, geschiedenis en muziek. Deze onverwachte eilandenspeurtocht breidde zich al gauw uit naar eilanden in Ierland, Engeland, Duitsland, Denemarken, Noorwegen en de Faeröereilanden. En hoe zit het eigenlijk met de eilanden van ons eigen mooie Nederland?

Gaandeweg vormde zich een muzikale eilandroutekaart in mijn hoofd: een route die je ook daadwerkelijk zou kunnen varen! Bijgevoegd vind je deze zelfgetekende kaart, waarop je deze eilandroute kunt volgen. Elk nummer op de kaart verwijst naar een eiland of kustplek en het daarbij behorende nummer op de CD.

Ik wilde niet alleen de bekendste eilanden laten horen, maar ook piepkleine juweeltjes en vreemde eenden in de bijt aan het licht brengen. Kunstmatige eilanden, schiereilanden, schapeneilanden, keteleilanden, ze horen allemaal bij de eilandenpartij! Al deze opgeviste muziek heb ik gearrangeerd en gespeeld met een rijk palet aan instrumenten en klankobjecten, soms aangevuld met eigen composities.

Bij sommige eilanden heb ik gastmuzikanten betrokken die hun eigen volksmuziek nog met verve spelen en zingen. Sommige muzikanten zijn wereldberoemd, anderen niet, maar alle bijdragen versterken het authentieke eilandgevoel.

Tevens heb ik een opname gebruikt van het Meertens Instituut uit 1968 van een mevrouw uit Vlieland, die vol overgave zingt over boten en schippers. Het album sluit af met een spetterende live-medley in Groningen, waarbij de sea shanties en eilanddansen in volle vaart voorbij stromen!

Ik hoop jullie met dit project kennis te laten maken met volksmuziek van al deze eilanden en zo een klein steentje – of schelpje – bij te dragen aan het voortbestaan van dit unieke erfgoed. Zo, dan is het nu tijd voorrrr... muziek!

Goeie reis!

Luuk.

CD 1 - Hee ga je Mee

1. Ryding Om (trad.arr.) - met Kristian Bugge - 3.16

Fanø, Denemarken

Nederland is niet het enige land met een reeks unieke Waddeneilanden: Duitsland en Denemarken kunnen er ook wat van. Als je alle eilanden, platen en hallingen in de Waddenzee bij elkaar optelt kom je op meer dan zestig eilanden uit! Het meest noordelijke Deense Waddeneiland Fanø kent een eeuwenoude traditie in het levend houden van eigen dansmuziek, met de dans Ryding Om als prachtig voorbeeld. Violist Kristian Bugge is een belangrijke uitdrager van deze unieke dansmuziek. Ik zag Kristian jaren geleden optreden met zijn geweldige band Baltic Crossing. Fantastisch dat we elkaar nu gevonden hebben in deze muzikale samenwerking. Tak!

2. Nøkken Danser (trad.arr.) - 2.11

Jomfruland, Noorwegen

De Nøkken is een Noorse watergeest die met zijn betoverende muziek onschuldige reizigers het water in lokt om ze daar ehm, tja, op te eten of zo. Hij laat zich in verschillende gedaantes zien: soms als een vioolspelende man, soms als een prachtig wit paard. De beroemde schilderijen van de Nøkken zijn gemaakt op Jomfruland, een eiland in Zuid-Noorwegen.

3. Tretur frå Sotra (trad.arr.) - 2.14

Sotra, Noorwegen

Via Jomfruland varen we langs de Noorse westkust naar Sotra: een adembenemend, rotsachtig eiland in het westen van Noorwegen. Noorwegen heeft een zeer oude muzikale historie en ik ben blij dat ik deze lokale volksdans van Sotra heb kunnen vinden. Tretur betekent “Dans voor drie” en frå Sotra betekent “van Sotra”. Oh, en wat is het toch leuk om dan eindelijk eens å’s en ø’s op een albumhoes te kunnen zetten! Jå jå, ø zø møøi! Na deze Noorse dans begeven we ons over de onpeilbare wateren van de Atlantische Oceaan, op weg naar de Faeröer eilanden.

4. Trøllini Trampa (O.Hermannsson/trad.arr.) - met Kristian Blak - 2.28

Faeröer

Van harte welkom op de Faeröer eilanden, ook wel Schapeneilanden genoemd! We vallen meteen met de deur in huis - en wel in een heus trollenhuis onder de bergen! De tekst van dit lied over stampende trollen is geschreven door Oskar Hermannsson en ken ik van een oude opname van Spælimenninir: een muziekgroep van de Faeröer eilanden onder leiding van Kristian Blak. Kristian heeft veel betekend voor het culturele erfgoed van de Faeröer. Hoe cool dat hij wilde samenwerken voor dit album! Luister naar zijn verhalende stem en hoor de trollen zingen en stampen...

5. Tveir Fuglar, ið Flauta (L.Lenders) - 1.42

Klæmintsgjógv, Faeröer

Er leven niet alleen meer schapen dan mensen op de Faeröer, ook vogels zijn er in alle soorten en maten. Luister hier naar een duet, gespeeld op twee verschillende ocarina’s, fluitjes van klei. Ik draag het op aan de beroemde zeegrot Klæmintsgjógv, de grootste zeegrot ter wereld! Tevens een paradijs voor ontelbare vogels die op steile kliffen hun nestjes bouwen. Van drieteenmeeuwen tot kuifaalscholvers, van eidereenden tot Noorse stormvogels. De zee buldert, de vogels krijsen, maar ergens in een verscholen inhammetje zitten twee kleine vogeltjes samen te fluiten. Dat zijn deze twee. Ðåt is fæntæstisch tøch?

6. Starry Nights of Shetland (trad.arr.)/Slaapliedje voor een Drieteenmeeuw (L.Lenders) - 5.00

Shetland/Foula

Een wals van de Shetlandeilanden. Ik hoorde deze wals op een cd van Phil Cunningham en Aly Bain, twee muzikale helden van mij. Aly en Phil: bedankt voor jullie ontzettend mooie muziek! Starry Nights wordt gevolgd door een slaapliedje dat ik heb geschreven voor Foula. Foula betekent Vogeleiland en is een eilandje ten zuidwesten van Shetland, bewoond door miljoenen vogels en ongeveer dertig mensen!

7. The Holm Band Tune/The Reconciliation (trad.arr.) - met Douglas Montgomery - 2.29

Orkney

Tussen Shetland en Schotland liggen de Orkneyeilanden. Bij het onderzoeken van ontelbare eilanden op De Eilandroute sprong Orkney al gauw in het oog. Deze eilandengroep heeft één van de oudste prehistorische nederzettingen van Europa, enkele wereldberoemde stenencirkels én een violist genaamd Douglas Montgomery! Het is een eer om samen met Douglas een echte Orkney tune op te hebben genomen! De tweede tune is een algemeen bekende Schotse dans.

8. St. Kilda's Wedding Dance (trad.arr.) - 3.07

St. Kilda, Schotland

Ah, St. Kilda. Deze kleine archipel ligt 65 km ten westen van eiland Harris en is het meest afgelegen eiland van heel West-Europa. De bewogen geschiedenis van de St. Kildanen, die duizenden jaren in isolatie en onder barre omstandigheden hebben geleefd, was voor mij de vonk voor dit project. Ondanks de verdrietige en intense gebeurtenissen die als een rode draad door hun geschiedenis lijken te lopen, zijn er oude geschriften gevonden van reizigers die op St. Kilda zijn geweest en verrast waren door de gastvrijheid en pure vrolijkheid van deze mensen. Ze hadden zelfs nog nooit een boom gezien! Laat staan een doedelzak. Naast één straat met een paar huisjes was er een klein schooltje en een kerkje.

St. Kilda’s Wedding Dance komt waarschijnlijk niet van St. Kilda zelf, maar wordt door heel Schotland gespeeld op jamsessies. Dit is mijn ode aan de vrolijke, onschuldige St. Kildanen die ooit onze wereld een beetje mooier maakten.

9. The Bens of Jura/The Lighthouse Reel (trad.arr.) - met Kevin Burke - 3.26

Isle of Jura, Schotland / Lighthouse Island, Noord-Ierland

Jura is een bergachtig eiland ten westen van Schotland, gelegen in de Binnen-Hebriden. Deze mars is geschreven door Pipe Major John McLellan in 1890 op zestienjarige leeftijd en sindsdien schreef hij nog veel prachtige muziek. Lighthouse Reel draag ik op aan Lighthouse Island in Noord-Ierland, gelegen in de Ierse Zee. Kevin Burke is een van Ierlands bekendste violisten, die in folkbands speelde zoals The Bothy Band tijdens de folkrevival in de jaren ‘ 70. Ik hou van zijn lyrische vioolspel en vind het geweldig dat hij zijn snaren wilde laten zingen voor dit project. Many thanks, Kevin!

10. Three Little Boats (trad.arr.) - 3.09

Isle of Man

The Isle of Man! Hét eiland met een eigen uitgestorven Keltische taal, die inmiddels weer opnieuw geleerd en mondjesmaat gesproken wordt door de eigen bevolking. Hét eiland met de beroemde katten zonder staarten en met het oudste parlement ter wereld. Hét eiland waarop je nog de sterren en de Melkweg kunt aanschouwen. Én het eiland met deze heerlijke dans: Three Little Boats! Gespeeld met Ierse tin en low whistles, accordeon en lekker bombastische drums. De zuidkusten rond The Chasms en Cregneash zijn ronduit spectaculair, met immens hoge kliffen waar golven tegen de rotsen slaan als drumroffels, terwijl grijze zeehonden liggen te zonnen alsof ze weten dat ze op de mooiste plek van de Britse eilanden wonen...

11. Bonus: Polly Put the Kettle On (trad.arr.) - met Dom Flemons - 1.18

Amerika

Dom Flemons was al te horen op mijn vorige album Het Groene Woud. Heel gaaf om nu een andere folkklassieker te laten horen met deze creatieve artiest!

12. Bonus: Midnight on the Water (trad.arr.) - met Roosmarijn Tuenter - 4.28

Amerika

Ik nam deze melodie op met altvioliste en zangeres Roosmarijn Tuenter voor een project in Limburg. Ik vond het een mooi en toepasselijk einde van deze eerste CD.

CD 2 - Over de Zoute Zee

1. Waves of Tory Island/Leitir Móir Polka/Salmon Tails (trad.arr.) - met Kevin Burke - 3.26

Tory Island / Leitir Móir / Weir Bridge, Ierland

In deze Ierse polkaset bijt Tory de kop af, swingt Lettermore als middelpunt en is Salmon Tails de staart. Ten noordwesten van Donegal ligt Tory Island. Tory is klein, maar groots in karakter, ruig in verschijning en vol met bijzondere verhalen. The King of Tory komt talrijk voor in de Ierse geschiedenis en dat is niet gek, want Tory heeft tot voor kort steeds een eigen koning gehad. De laatste erkende koning van Tory Island, Patsy Dan Rodgers, vervulde zijn rol met trots tot aan zijn overlijden in 2018. De woeste golven die daar tegen de donkere, basalten rotsen beuken zijn zo bekend dat er een polka naar vernoemd is: The Waves of Tory Island.

De tweede polka is genoemd naar het Ierse eiland Leitir Móir. Salmon Tails verwijst niet naar een eiland maar naar de Salmon Weir Bridge in Galway, waar mensen komen kijken naar springende zalmen. De zalmen zwemmen vanuit de oceaan terug naar hun geboorteplek, dwars tegen de stroom en watervallen in, om in het zoete water weer een volgende generatie zalmpjes te maken. Een bijzonder natuurfenomeen!

2. Eagle's Whistle (trad.arr.) - 3.14

Eagle Island, Ierland

Eagle’s Whistle is een stokoude Ierse mars. In deze prachtige melodie hoor ik de schoonheid, diepte en poëzie van Ierlands rijke geschiedenis. Ik koppel het aan Eagle Island, een onbewoond eiland in het westen.

3. Port na bPúcaí (trad.arr.) - 3.39

Blasket Islands, Ierland

Het verhaal achter deze melodie gaat dat een visser, toen hij op zee voer, vreemde klanken hoorde over het water. Geïnspireerd op dit bijzondere klankenspel schreef hij Port na bPúcaí, soms vertaald als The Fairies’ Lament. Er wordt ook wel gedacht dat het geluid dat de visser hoorde afkomstig was van zingende walvissen! Ik heb deze magische sfeer proberen te vangen door verschillende fluittonen over elkaar heen te spelen, tot er een totaal eigen klankwereld ontstond.

4. The Isle of Wight Hornpipe (trad.arr.) - 3.21

Isle of Wight, Verenigd Koninkrijk

We verlaten Ierland en varen via de Atlantische Oceaan, de Keltische Zee, de Ierse Zee en het Kanaal pats boem naar The Isle of Wight. De hornpipe is een typische danssoort uit de Engelse volksmuziektraditie.

5. Over de Zoute Zee (trad.arr.) - met Maxime Vandommele - 3.02

Duinkerke, Frankrijk

Dit lied wordt zowel in Frankrijk als in België gezongen en bestaat in vele varianten. Ik vond het leuk om een versie samen te stellen waarbinnen het Frans en Vlaams elkaar afwisselen. Gelukkig kende ik Maxime, die dit in twee talen kon en wilde zingen! We speelden zo’n tien jaar geleden samen in folkband Big Moose. Leuk om voor dit lied weer even in hetzelfde schuitje te varen. Merci Maxime!

6. De Klok van Arnemuiden (H.Mengers) - 1.16

Arnemuiden

Na het Frans-Vlaamse avontuur walsen we gezellig Nederland binnen. Geschreven door een Groninger, over een stadje in Zeeland, gespeeld door een Limburger die in Utrecht woont. Ik dacht dat past wel! Arnemuiden ligt op het voormalige Zeeuwse eiland Walcheren. Het lied vertelt het verhaal van vissers die na een zware tocht terugkeren naar de haven van Arnemuiden, waar de kerkklok hen welkom heet.

7. Witte Zwanen, Zwarte Zwanen (trad.arr.) - 1.14

De Zwaan, Flevoland

Via het Noordzeekanaal bij IJmuiden spetteren we door naar het IJmeer, Gooimeer en Eemmeer het Nuldernauw in, doorkruisen we Wolderwijd en het Veluwemeer, om dan eindelijk in het Vossemeer te belanden. Waarom het Vossemeer? Nou, daar ligt ons volgende eilandje: eiland De Zwaan! Dit kleine kunstmatige eiland is ontstaan tijdens de aanleg van Flevoland. Flevoland is niet alleen Nederlands nieuwste provincie, maar ook het grootste inpolderingsproject ter wereld! Dit lied is mijn ode aan eiland De Zwaan: een oud volksliedje, dat ook in Duitsland werd gezongen. Volgens sommigen zou het lied niet over Engeland gaan, maar over boodschappers van leven en de dood die tussen onze wereld en het Engel-land varen.

8. Fluitketeleiland (L.Lenders) - 1.15

Keteleiland, Flevoland

Na deze swingende zwanendans gaan we verder via het Vossemeer naar het Ketelmeer. Hier ligt Keteleiland en deze naam inspireerde me tot deze fluitketelsolo!

9. Wie wil er mee naar Wieringen varen/Lieve Schipper vaar mij over (trad.arr.) - met Remptje Kooijman-Bakker - 2.27

Wieringen/Vlieland

Tot begin 20e eeuw lag Wieringen als eiland in de Waddenzee. Nu is het onderdeel van de kop van Noord-Holland. Lieve Schipper werd vroeger veel gezongen op de Waddeneilanden. Na een paar keer diep duiken in het archief van het Meertens Instituut vond ik een oude veldopname van Remptje, die dit zong op Vlieland in 1968. Nu, 58 jaar later, staat haar stem op dit eilandenalbum, aangevuld met mijn instrumenten. Remptje is inmiddels overgevaren, maar met deze opname komt ze weer even helemaal tot leven.

10. Hakketoone (trad.arr.) - 2.21

Terschelling

Hakketoone is een volksdansje dat vele jaren enthousiast gedanst en gespeeld werd op Terschelling. Ik heb een accordeonversie opgenomen met een geïmproviseerd tussenspel, gespeeld op boventoonfluit, triangel, mondharp en gedroogde noten. Waarom ook niet.

11. West-Zuid-West van Ameland (trad.arr.) - 1.58

Ameland

Een ballastlied van Ameland dat werd gezongen als de ballast aan boord werd gebracht.

12. Rottumerplaat (I.Schram/L.Lenders) /Fuut in de Regen/De Dans van de Lepelaar (L.Lenders) - met Iris Schram - 3.26

Rottumerplaat

We varen verder langs de schone Waddeneilanden en komen langs de natuurpracht van Rottumerplaat. Dit dierenparadijs is erg belangrijk voor het leven van vele soorten vogels en zeehonden. Dank je wel voor je gastbijdrage op de harp, Iris! Op Rottumerplaat woont onder andere een kolonie lepelaars: een belangrijk broedgebied voor deze vogel. Voor deze lepelaars speelde ik een dans op mijn Ierse houten lepels.

13. Dat Du Mein Leevsten Büst (trad.arr.) - 1.52

Langeoog, Duitsland

Duitsland heeft ook een prachtige reeks Waddeneilanden boven de kust tentoongespreid. In deze regio was Platt-Deutsch lange tijd de voertaal. Dit Platt-Deutsche volksliedje is erg bekend in deze omgeving. Een mooie opname ken ik van Anke Zohm op haar album Langeoog. En met dit laatste eiland is De Eilandroute compleet. Hopelijk hebben jullie er van genoten!

14. Bonus: Live in 't Hogeland (trad.arr./L.Lenders) - met Wolbert van Wageningen - 5.33

't Hogeland, Groningen

In februari 2025 gaf ik mijn eerste concert in de provincie Groningen, in Café The Jolly Cat, als onderdeel van de folkconcertserie Rocking Good Folk. Wat een feest was dat! Deze improvisatiemedley werd opgenomen door Wolbert voor zijn radioprogramma Highlands & Islands van omroep Het Hogeland. Dank aan iedereen van Rocking Good Folk, Wolbert, The Jolly Cat en het enthousiaste publiek!